Python Liste & Sözlük

Liste & Sözlük Nedir?

list (liste) ve dict (sözlük) Python'ın en sık kullanılan iki veri yapısıdır. Liste sıralı (ordered), değiştirilebilir (mutable), tekrar eden elemanlara izin veren bir koleksiyondur — liste = [1, 2, 3]. Sözlük anahtar-değer (key-value) çiftlerinden oluşur, anahtarlar unique olmalıdır — sozluk = {"a": 1}.

Bunlara ek olarak tuple (değiştirilemez liste) ve set (benzersiz eleman kümesi) de sıkça kullanılır. Tuple'lar dictionary key olarak kullanılabilir (hash'lenebilir olduğu için), set'ler ise in operatörü ile O(1) arama sağlar — listedeki O(n) aramadan çok daha hızlıdır.

# Liste
sayilar = [3, 1, 4, 1, 5, 9, 2, 6]
sayilar.append(7)              # sona ekle
sayilar.sort()                  # sırala (in-place)
sayilar[0]                      # ilk eleman → 1
sayilar[1:4]                    # dilim [1, 2, 3]

# Sözlük
kisi = {"ad": "Ali", "yas": 28}
kisi["email"] = "ali@x.com"    # ekle/güncelle
kisi.get("sehir", "Bilinmiyor")  # güvenli erişim

# Comprehension
ciftler = [x for x in sayilar if x % 2 == 0]
kareler = {x: x**2 for x in range(5)}

# Set
benzersiz = set([1, 2, 2, 3, 3, 3])
# {1, 2, 3}

Hangi Yapıyı Ne Zaman Kullanmalısın?

Mülakatlarda "neden sözlük yerine liste?" veya "neden set yerine liste?" gibi sorular sıklıkla gelir. Cevap, arama hızına bağlıdır. Liste O(n), set/dict O(1) — milyonlarca eleman için bu fark dakikalar mertebesinde olur. Sıra koruma gerekiyorsa liste, benzersizlik gerekiyorsa set, anahtar-değer eşlemesi gerekiyorsa dict kullan.